Pautan yang menggunakan nama jenama boleh kelihatan serupa walaupun alamatnya berbeza. Sebelum memasukkan maklumat pada halaman log masuk, semak URL penuh, ejaan domain, sambungan selamat dan asal mesej. Nama jenama, logo, tangkapan layar atau hasil carian sahaja tidak mengesahkan siapa yang mengendalikan sesuatu domain.
Jika halaman meminta maklumat peribadi atau akaun sebelum sumbernya dapat disahkan, jangan teruskan dan kembali kepada rujukan asal. Untuk pertanyaan umum tentang domain atau akaun, rujuk senarai soalan lazim 12B Winbox.
Baca alamat penuh sebelum menekan pautan
Teks pautan yang kelihatan dan alamat sebenar boleh berbeza. Jika alamat mengandungi perkataan seperti VIP, baca semakan frasa VIP pada alamat domain untuk membezakan label daripada pengendali sebenar.
Sebelum menekan pautan, periksa perkara berikut:
- Ejaan domain, termasuk huruf tambahan, aksara yang ditukar atau tanda sempang yang tidak dijangka.
- Kedudukan nama utama dalam alamat. Nama yang dipercayai mungkin hanya muncul sebagai subdomain atau sebahagian daripada laluan URL.
- Hujung domain seperti .com, .net atau .my, dan sama ada ia sepadan dengan alamat yang biasa anda gunakan.
- Pemendek URL, aksara pelik atau rentetan nombor yang tidak diterangkan. Jangan masukkan kata laluan jika destinasi akhir masih tidak jelas.
Sekiranya pautan datang daripada mesej yang tidak dijangka, jangan gunakan pautan tersebut sebagai titik permulaan. Buka pelayar dan taip alamat yang telah anda sahkan sebelum ini.
Bezakan sambungan HTTPS daripada identiti laman
Sambungan HTTPS menyulitkan data semasa dihantar antara pelayar dengan laman web. Namun begitu, HTTPS atau ikon mangga tidak membuktikan bahawa pemilik laman tersebut ialah organisasi yang anda sangka. FTC menerangkan had HTTPS ketika menyemak sesuatu laman.
Laman tiruan juga boleh menggunakan HTTPS. Oleh sebab itu, semakan perlu merangkumi domain, tujuan halaman, asal mesej dan jenis maklumat yang diminta.
Sekiranya pelayar memaparkan amaran bahawa sambungan tidak peribadi atau laman tidak selamat, jangan cuba memintas amaran itu hanya kerana halaman kelihatan biasa, dan jangan masukkan kata laluan atau kod pengesahan. Rujuk panduan rasmi Google Chrome tentang status sambungan laman untuk memahami maksud amaran tersebut.
Semak dari mana mesej itu datang
Pautan boleh tiba melalui SMS, aplikasi sembang, e-mel atau iklan. Sebelum bertindak, tanyakan:
- Adakah anda memang menjangkakan mesej ini?
- Adakah alamat atau nombor penghantar sepadan dengan saluran yang pernah anda sahkan?
- Adakah mesej menggunakan desakan, ancaman atau ganjaran untuk memaksa tindakan segera?
- Adakah mesej meminta kata laluan, kod pengesahan atau maklumat perbankan?
Mesej yang menawarkan akaun ‘Winbox Together’ atau panel ejen ialah contoh biasa; baca maksud istilah itu dan tanda amarannya. Untuk nama Winbox yang bercampur dengan WinBox MikroTik, lihat Winbox 88, 9 Winbox dan Winbox Official: apa beza nama ini.
Bank Negara Malaysia menasihatkan pengguna supaya tidak membuka teks, tetingkap timbul, pautan atau lampiran yang mencurigakan daripada penghantar yang tidak dikenali. Pautan sedemikian boleh digunakan untuk aktiviti phishing dan pengambilalihan akaun. Rujuk panduan cara mengenal pasti penipuan kewangan untuk penerangan lanjut.
Untuk SMS daripada bank, BNM menasihatkan pengguna supaya tidak menekan pautan dalam mesej tersebut dan berhati-hati terhadap laman atau aplikasi tidak rasmi. BNM turut menerangkan bahawa aplikasi pihak ketiga yang mencurigakan boleh mengakses SMS transaksi dan OTP. Rujuk panduan BNM tentang penipuan SMS dan OTP.
Jika mesej mendakwa datang daripada perkhidmatan yang anda gunakan, buka aplikasi itu daripada ikon pada peranti. Semak rekod keselamatan dalam akaun sebelum mengikuti arahan daripada mesej.
Bandingkan halaman log masuk dengan laluan biasa
Halaman log masuk palsu boleh meniru logo dan susun atur, jadi perbezaan pada alamat, teks, butang atau langkah pengesahan perlu diberi perhatian.
Gunakan laluan yang biasa anda gunakan, bukannya pautan dalam mesej. Kemudian bandingkan:
- Domain dan laluan halaman.
- Bahasa serta ejaan pada halaman.
- Jenis maklumat yang diminta.
- Pilihan bantuan, hubungan dan pemulihan akaun.
Jika halaman baharu meminta maklumat yang tidak pernah diminta sebelum ini, jangan teruskan. Hubungi pihak berkaitan melalui butiran hubungan yang diperoleh daripada laman atau aplikasi yang telah disahkan, bukan daripada mesej yang mencurigakan. Untuk membandingkan halaman lama dengan versi semasa, ikuti panduan membandingkan halaman lama dan halaman semasa.
Pembaca juga boleh kembali ke Blog dan Panduan 12B Winbox untuk membaca kandungan maklumat yang telah disusun mengikut topik.
Jangan berkongsi kod pengesahan
Kod pengesahan satu kali boleh meluluskan log masuk atau tindakan tertentu, bergantung pada perkhidmatan. Jika orang lain meminta kod tersebut melalui panggilan atau mesej, mereka mungkin cuba melengkapkan tindakan bagi pihak anda.
Sebelum memasukkan kod, baca semula penerangan pada aplikasi atau mesej sistem. Pastikan anda sendiri yang memulakan tindakan tersebut. Jika tidak, hentikan proses, buka akaun melalui laluan yang telah disahkan dan semak aktiviti keselamatannya sebelum mengubah kata laluan.
Bagi kod yang dihantar oleh Google, panduan akaun Google menyatakan supaya kod tersebut tidak dikongsi dengan sesiapa. Baca panduan Google tentang kod pengesahan melalui SMS. Untuk perkhidmatan lain, semak arahan melalui saluran rasmi perkhidmatan itu.
Jangan memindahkan wang atau memberikan maklumat hanya kerana seseorang mendakwa tindakan itu diperlukan untuk "mengesahkan" atau "menyelamatkan" akaun.
Periksa semula selepas membuka halaman
Semakan tidak berhenti selepas halaman berjaya dibuka. Perhatikan sama ada halaman:
- mengalihkan anda ke domain lain,
- membuka muat turun tanpa penerangan,
- meminta kebenaran pelayar yang tidak berkaitan,
- menggunakan borang yang tidak menjelaskan tujuan pengumpulan data,
- tidak menyediakan cara untuk kembali ke halaman utama atau mendapatkan bantuan.
Jika berlaku pengalihan, baca alamat baharu dengan teliti. Setiap domain baharu perlu dinilai secara berasingan.
Contoh pengalihan domain dan borang yang dimuatkan dari domain lain boleh dilihat dalam semakan kami terhadap halaman Winbox register.
Jika halaman menawarkan fail atau aplikasi, semak nama penerbit, sumber dan laluan muat turun menggunakan panduan menyemak sumber aplikasi dan halaman muat turun. Jangan pasang fail hanya kerana ia muncul selepas anda menekan pautan.
Simpan bukti tanpa berinteraksi lebih jauh
Jika anda mengesyaki pautan atau halaman palsu, simpan maklumat yang boleh membantu semakan:
- alamat penuh,
- masa mesej diterima,
- nama atau nombor penghantar,
- tangkapan skrin yang tidak mendedahkan kata laluan atau kod pengesahan,
- keterangan tentang tindakan yang diminta.
Jangan terus menguji halaman dengan memasukkan maklumat palsu atau memuat turun fail. Tindakan itu boleh mendedahkan peranti kepada risiko tambahan. Jika anda telah memasukkan butiran bank atau mengesyaki akaun kewangan terjejas, hubungi bank melalui nombor pada kad atau aplikasi rasmi.
Gunakan halaman Hubungi Kami 12B Winbox hanya untuk pertanyaan tentang kandungan laman ini. Untuk isu penipuan, akaun kewangan atau kehilangan wang, gunakan saluran bank dan pihak berkuasa yang berkaitan.
Senarai semak sebelum menggunakan sesuatu pautan
- Saya membaca alamat domain penuh dan memeriksa ejaannya.
- Saya membuka laman melalui laluan yang telah disahkan.
- Saya tahu siapa yang menghantar mesej dan mengapa.
- Halaman tidak meminta maklumat yang tidak berkaitan dengan tujuannya.
- Saya tidak berkongsi kata laluan atau kod pengesahan.
- Saya berhenti apabila terdapat pengalihan, muat turun atau amaran yang tidak dijelaskan.
- Saya menyimpan bukti dan menggunakan saluran bantuan yang berasingan.
Sekiranya satu langkah masih tidak jelas, jangan tergesa-gesa. Pautan yang sah masih boleh disemak kemudian. Maklumat yang telah dihantar kepada halaman palsu pula mungkin sukar ditarik semula.